Ouderdom komt met gebreken

 

“Hé, ik heb benen!” riep het jongetje van drie jaar uit. En vol verwondering keek hij naar beneden, waar die twee prachtige aanhangsels allerlei dingen deden die hij wilde; springen, lopen, rennen, wijd uiteen gaan, en één gekruist voor de ander langs. Hij was in zijn nopjes met zijn eigen lichaam en genoot zichtbaar van alles wat hij ermee kon.

Hoe vaak doen we dat nou nog als volwassenen? Bewegen om het bewegen. Niet om ergens te komen, niet om af te vallen, conditie op te bouwen of sterker te worden, maar gewoon omdat het lekker voelt om (in) ons lichaam te zijn en nieuwsgierig te ontdekken wat het allemaal kan. Ik durf te zeggen dat de meesten van ons als volwassenen dit plezier niet meer kennen. Dat we het ons misschien nog uit een ver verleden kunnen herinneren, toen we om het hardst in de plassen stampten, maar dat we ons de laatste keer niet kunnen heugen. Jammer, maar ook begrijpelijk.
Volwassenen hebben verantwoordelijkheden, banen en zorg voor kinderen en huis. Daardoor hebben we stress en moeten we ’s avonds op de bank met een chipje en een drankje. En dan morgen maar weer naar de sportschool, want die buik is ook geen gezicht, en het helpt trouwens ook wel een beetje tegen de rugpijn. Maar mijn lijf werkt niet mee, want stijf en ja, dat hoort er nu eenmaal bij, ik ben ook de jongste niet meer, hè?

Maar hoort dat er wel bij? Thomas Hanna heeft een methode ontwikkeld waardoor we ons lijf weer kunnen gaan ervaren zoals we deden toen we kinderen waren, met plezier en verwondering: “Hé, als ik mijn nek beweeg, gebeurt er ook iets in mijn schouders. En als ik mijn buik aanspan, laat mijn rug juist los.”
Deze manier van bewegen is niet alleen een bron van plezier, maar ook een geweldige manier om opnieuw te leren bewegen zoals we deden als kind, zonder rugpijn of stijfheid.
Het lichaam is een geheel, en bestaat niet uit losse onderdelen, zoals de tekening hierboven: arm + arm + been + been + buik + rug + hoofd + nek = ongeveer een lijf. Nee, we zijn een heel systeem en worden als zodanig aangestuurd door onze hersenen. Door middel van proprioceptie, de uitwisseling van signalen tussen het lichaam en de hersenen, kunnen we onze positie bepalen in de wereld om ons heen, en doen wat nodig is om aan onze behoeften te voldoen.

Deze proprioceptie wordt vaak uitgedaagd, en het kan voorkomen dat deze danig in de war raakt. Doordat we een verwonding oplopen, bijvoorbeeld, waardoor we anders gaan bewegen, of doordat we onder stress leven door een drukke baan of de zorgen om een ziek familielid, of zoals nu in deze periode; niemand weet waar we heen bewegen met elkaar en die anderhalve meter maakt dat we letterlijk anders bewegen op straat. Door dergelijke ervaringen verliezen we de vaardigheid om ons lichaam waar te nemen. We voelen pijn in de rug, maar hebben de spanning die eraan vooraf ging gemist. We hebben een frozen shoulder, maar hebben niet gemerkt dat de beweging die we op ons werk dagelijks maken daaraan heeft bijgedragen.

Hanna’s Somatisch Onderwijs is een werkwijze die je deze vaardigheid teruggeeft. Door rustige bewegingen van in- en ontspanning, leer je om je lichaam waar te nemen zoals je vroeger deed: “Hé, ik heb benen!” Vanaf daar kun je bewuste keuzes gaan nemen in de wijze waarop je beweegt. Als ik weet dat mijn schouders en mijn heupen in een bepaald patroon bewegen als ik loop, dan kan ik tijdens het lopen op die beweging letten. En als ik weet dat aanspanning aan één kant, ontspanning aan de andere kant betekent, dan kan ik mijn rugspieren bewust loslaten bij voorover buigen.
Zo kunnen bewegingen efficiëntie en souplesse terugkrijgen, en de mogelijkheden van het lichaam worden vergroot.

Om ergens goed in te worden, moeten we het ongeveer tienduizend keer doen. Dat is een wetmatigheid die ik ooit heb gelezen, en die ik met regelmaat op mijn leerlingen in het Praktijkonderwijs afvuurde. Vooral wanneer ze, voorafgaand aan een nieuw te leren vaardigheid, begonnen te roepen dat ze het niet konden.
Als die stelling klopt, hoe kan het dan dat we steeds slechter worden in bewegen naarmate we ouder worden. We zouden juist beter moeten worden in bewegen. Niet met de kracht van een kind, maar wel met het bewustzijn van een volwassene. Niet met de snelheid van een kind, maar wel met de efficiëntie van een geoefend beweger. Dat we ouder worden in een feit. Maar of ouderdom met gebreken komt, daar kunnen we gelukkig iets aan doen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *